Politika/Siyaset

Yüzyılı geride bırakan Türkiye Cumhuriyeti’nin dünyayla kurduğu ilişkileri tarihsel ve kavramsal bir çerçevede inceleyen Türkiye’nin Dış Politikası: Tarih, Kuram, Aktörler, Osmanlı mirasından ulus-devletin kuruluşuna, Soğuk Savaş’ın belirleyici etkilerinden 21. yüzyılın dış politika dönüşümlerine uzanan kapsamlı bir analiz sunuyor. Türkiye’nin dış politikasını şekillendiren tehdit algılarını, güvenlik önceliklerini ve temel sorun alanlarını bölgesel ve küresel bağlamlarıyla birlikte değerlendiriyor.

Oktay Özman, Surdışı İstanbul’da Bakırköy’den Merter’e, Zeytinburnu’ndan Eyüp’e, Bağcılar’dan Silivri’ye, eski ve yeni, antik ve modern yolların izinden gidiyor, İstanbul’un tarihî çekirdeğinin dışına bakıyor ve bizi yine yüzyıllara uzanan bir tarih yolculuğuna çıkarıyor.

Massimo De Carolis, Yeniden Feodalleşme kitabında sadece Batı toplumları için değil, her toplumsal formasyon için geçerli olabilecek bir kavramsallaştırmaya girişiyor ve yeniden feodalleşme dina¬miğinin bugünkü tezahürlerini kamusal çıkarlar ve özel çıkarlar çatışmasının tarihselleştirilmesinden bağışık görmüyor, onun köklerini Batı modernitesine kadar götürüp yeniden çağdaş tartışmalara getirerek anlamlı neticeler çıkarıyor. Okura demokrasiyi, hukuku, devleti ele alırken mutlaka akılda tutması gereken bir analiz çerçevesi sunuyor.

Tanıl Bora, 1974-1980 arasında devrimci örgütlerde yer almış, o örgütleri hayatları saymış kuşağın mensuplarının anılarından, nehir söyleşilerinden ve biyografilerinden hareketle, onların kendi sözlerini, özgün söyleyişlerini bir araya getirerek kendilerine tuttukları aynadaki ortak suretin izini sürüyor. Neyi nasıl gördüklerini, nasıl tasavvur ettiklerini, karşılarında beliren somut neticeleri, akıllarından ve gönüllerinden geçenleri onların hatırladıkları biçimiyle aktarıyor, “anıları birbiriyle diyaloga sokuyor”... Hafızanın, hatırlamanın imkânları kadar kısıtlarını da hesaba katan bir kuşak biyografisi...

Çiğdem Mater Nisan 2022’de, işlemediği bir suç, çekmediği bir film, katılmadığı bir toplantı gerekçe gösterilerek, Gezi Davası’nda on sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hapishanenin monoton yaşamını okuyarak ve yazarak kırmaya çalışan Mater’in Tuhaf, Saçma, Neyse... İçeriden Dışarıya Bakmak’ta hapishanede yazdığı, bir kısmı yayımlanmış yazıları ve kendisiyle yapılan bir söyleşi yer alıyor.

Dersim’in Pirleri, Alevi tarihyazımını yeni açılımlara teşvik etmenin yanı sıra benzer dinsel grupların tarihlerini anlamak için de yol gösterici bir yöntem öneriyor.

Erhan Özşeker ve Toygar Sinan Baykan, Türkiye’de Felaketlerin Politikası’nda, yüzlerce cana mal olan faciaları masaya yatırıyorlar: Şubat 2023 depreminin genel felaket tablosu ve tek tek skandal vakalar, Marmara ve Karadeniz sel baskınları, Aladağ öğrenci yurdu, Beşiktaş gece kulübü ve Kartalkaya otel yangınları, Pamukova ve Çorlu tren “kazaları”, iş cinayetleri, iş katliamları, Soma maden faciası...

“Öfkeli Genç Türkler”, yeni milliyetçiliğin İYİ Parti, Zafer Partisi ve başka kurumsal mecralarla etkileşimine de göz atıyor. Ayrıca, göçmen karşıtı kampanyalardan Saraçhane direnişine, bu akımın eylemlilik içinde kendini nasıl ifade ettiğine bakıyor.

Slavoj Žižek Liberal Faşizmler’de Trump’ın ikinci başkanlık dönemini yalnızca otoriterliğin ya da bildiğimiz anlamda faşizmin geri dönüşü olarak görmenin yetersiz olduğunu savunuyor. Ona göre karşımızda daha tuhaf bir bileşim var: Devletin denetim ve baskı araçlarını genişletirken piyasayı, şirketleri ve yeni dijital oligarkları her türlü sınırlamadan kurtarmayı vaat eden bir “liberal faşizm”. Bu çelişkinin izini Trump’ın ABD’sinden Putin’in Rusyası’na, Modi’nin Hindistanı’ndan Avrupa’ya, Çin’e ve Ortadoğu’ya kadar süren Žižek, Gazze’deki yıkımdan yapay zekâya, “de-kolonizasyon” tartışmalarından yeni sağ popülizme, Peter Thiel ve Palantir’in temsil ettiği tekno-feodal dünyadan solun kendi açmazlarına uzanan geniş bir siyasi manzara sunuyor.

Yalçın Çakmak’ın derlediği Aleviliğin Son Yüzyılı bu kapsamdaki soruların peşine düşerek Alevilik açısından güncelliğini koruyan konulara, sorulara dair tartışmalara farklı yönleriyle cevaplar ve yorumlar geliştiriyor.

Popülizm ve klientalizm üzerinden siyasal parti evreninin gerçekliğine etnografik bir hassasiyetle ışık tutan Partiler ve Patronlar, Esenyurt vakasıyla Türkiye’nin dününü, bugününü ve yarınını daha derinlikli görebilmemize de yardımcı oluyor ve dünyadan örneklerle paralellikler de kuruyor.

Bir yanda 12 Eylül faşizmine karşı alınan ağır yenilginin getirdiği zorluklar, diğer yanda dünya sosyalist sisteminde yaşanan çözülmenin yarattığı boşluk, siyasal mücadelede yaşanan ideolojik kriz ve yol ayrılıkları, el yordamıyla oluşturulan siyasal girişimlerin başarıları ve zaafları... Naci Sönmez, inatla sürdürülen sosyalizm mücadelesi içinde kendi yaşadıklarını, gördüklerini ve duyduklarını da aktarıyor. Bu kitap, Fatsa’nın sol geçmişini anlatan gerçek bir fikri takip öyküsüdür.

“Cumhuriyet kendini nasıl görünür kıldı?” sorusunun peşine düşen İsmet Meltem Çetinkök Afşar, Cumhuriyet’i Fotoğraflamak’ta yeni bir devletin kuruluş sürecinde, Cumhuriyet ideallerinin ve anlatısının oluşturulmasında fotoğrafın üstlendiği rolü ele alıyor. Bunu yaparken fotoğrafın nasıl araçsallaştırıldığı konusuna geniş bir perspektiften bakarak bellek ve ideoloji kavramlarını kültür, sanat ve kitle iletişimiyle ilişkileri çerçevesinde değerlendiriyor.

Kürtler, Demokrasi, Sol, Tarık Ziya Ekinci’nin fikir ve yazı macerasından yapılmış bir derleme. Kürt meselesinin çözüm yolları üzerine ve bu bağlamda çokkültürlülük ve azınlık hakları/statüsü üzerine... Türkiye’nin demokrasi sorunu üzerine... Kürtler ve sol üzerine... Anayasa, insan hakları ve kültürel haklar üzerine... Avrupa Birliği perspektifi üzerine... Göç üzerine makalelerden bir seçki.

Devlet, iktidar, egemenlik, cumhuriyet, demokrasi, laiklik, devlet aklı, yurttaşlık - ve devrim... Tarihin Hayaletleri Devrimin Vaadi, bu temel kavramların zihin açıcı bir tartışmasına yelken açan bir kitap. Antik Yunan düşüncesinden, “bir burjuva devriminden fazlası” olan Fransız Devrimi’ne ve onun vaatlerine uzanarak... Zengin bir tarihsel düşünce birikiminden, çapraz okumalarla, taze sonuçlar çıkartarak...

Zalimin Zulmü Varsa taraf olmanın kurucu değer kazandığı antagonist siyasal ortamda, özellikle “adalet” talebine karşılık veren anti-kahramanlara, onların sembol ve ifadelerine odaklanıyor. Dizilere ve bilhassa Sedat Peker fenomenine bakarak, Türkiye’de adalet talebinin “intikam vaadiyle” işlediğini gösteriyor. “Ya onlar ya biz”in kahramanları kimlerdir?

Kemalizmin Solu Aydınlanmanın Sağı’nda, post-post-Kemalizm tartışmaları tarihsel sosyoloji, toplumsal cinsiyet ve feminizm, devletçilik, rejim ve muhalefet, Kürt meselesi, Ortadoğu gibi birçok bağlamda ele alınıyor. Çerçeve, “sol Kemalizmin ikilemleri”, “sivil Atatürkçülük” gibi, yeni-Kemalizmin görünümlerine eğilen incelemelerle tamamlanıyor.

H. Bahadır Türk’ün Siyasal Düşünceler Tarihi, uzun ve zengin bir tarihsel birikimin kısa ve özlü bir özetini sunuyor. Sahaya hâkimiyetin rahatlığını yansıtan, okur ve öğrenci dostu bir özet...

Radikalleşen Türkiye (1960-1980), Türkiye siyasetinin dinamiklerinin öncelikle devletin yapısal mantığının bir sonucu olduğu tespitinden hareketle, 1960-1980 aralığında radikal solun gelişimini ve Kürt hareketini devletin çeşitli dışlama stratejilerine verilmiş yanıtlar olduğunu göstererek, hem o döneme hem 1980 sonrasına keskin bir ışık tutuyor.

Utku Özmakas Kartezyen Prens: Descartes ve Siyaset kitabında Ulus Baker’in Descartes’ta işitilemeyen bir tını, okunamayan bir nota olabileceği “şüphesinden” el alarak öfkeli bir sesin peşine düşüyor; açıkça duyulabilir bir ses olduğundan değil, ama şüphe ettiğinden… Descartes felsefesinin önemli uğraklarını katediyor, prenses Elizabeth’le mektuplaşmalarından adalet anlayışına, ahlâk kavrayışına, “mimarlığına”, matematiğine kadar uzanıyor. Okuru, Descartes’ın siyasal öğretisi ile epistemolojisi arasındaki gerilime dair fevkalade öğretici bir tartışmaya davet ediyor.

Bir Alman’ın Hikâyesi ve Hitler Üzerine Notlar kitaplarıyla bilinen Sebastian Haffner, Churchill’de, analitik bakışını, gözlem gücünü ve yazarlık ustalığını sergiliyor.

Hep Beraber Çalalım Bir İstanbul Havası, Osmanlı İstanbulu’ndaki kahvehanelerde sergilenen müzikal performansları ve bu mekânlara gidenlerin gerek sosyal gerek ekonomik pozisyonlarını ele alıyor.

İçinde yaşadığımız “canavarlar zamanı”nın bir korku çağı olduğunda neredeyse herkes hemfikir görünüyor. Belirsizliğin, güvensizliğin yarattığı korku. İnsan türünün belirsizlik içinde yaşadığı o uzun çağlardan sonra; her şeyi kontrol altına aldığını, en azından alabileceğini düşündüğü kısacık zamanda geliştirdiği özgüveni yerle bir eden bir korku. Ona yapışan öfke. Korkuyu korku değil de öfke olarak ifade etmeyi kolaylaştıran onca “bilgi”: İşsiz kaldık çünkü Suriyeliler geldi, güvende değiliz çünkü LGBTi’ler dünyanın çivisini çıkardı... Ve bu ikisinin ayrılmaz üçüncüsü, nefret. Bu kombonun eşlikçileri de az değil: Hınç, tiksinti, haset, kayıtsızlık...

Hannah Proctor, Tükenmişlik kitabında politik mücadele içerisinde sıcağı sıcağına çok kolay anlaşılamayan tükenmeye, tükenmenin duygu dünyasına bakıyor. Fransa’nın bir ceza kolonisine sürgün edilen Komün üyelerinin veya Ekim Devrimi’nden sonra soluğu sanatoryumlarda alan yorgun düşmüş Bolşeviklerin ve tarihten başka pek çok örneğin öğreticiliğinden faydalanıyor.