Yeni Çıkan Kitaplar

Devrimin Çelişkileri’ndeki yazılar, 1908 ve 1923’ü değişik cepheleriyle ele alıyor. 1908 Devrimi’nin, Osmanlı ülkesinin farklı coğrafyalarında ve farklı sınıfsal-toplumsal tabanlarında nasıl yaşandığını gözlüyor. 1908’den 1923 sonrasına, kırdaki sınıf mücadelelerinin seyrine göz atıyor. 1923’ün anayasal değişim ve demokrasi sorununu tekrar düşünüyor. Milliyetçi, liberal, sosyalist, Kemalist, devletçi, korporatist yönelimleri ve bunların farklı yorumlarını gözden geçiriyor.

Popülizm ve klientalizm üzerinden siyasal parti evreninin gerçekliğine etnografik bir hassasiyetle ışık tutan Partiler ve Patronlar, Esenyurt vakasıyla Türkiye’nin dününü, bugününü ve yarınını daha derinlikli görebilmemize de yardımcı oluyor ve dünyadan örneklerle paralellikler de kuruyor.

Özgün üslubuyla dünya çapında geniş okur kitlesine kavuşan felsefeci ve psikolog Svend Brinkmann, bu kısa ama etkili kitabında her şeyi kişisel deneyime endeksleyen bakış açısının etik ve psikolojik sonuçlarını araştırıyor. Hayatı psikolojikleştirmenin tehlikelerine dikkat çeken yazar, bireylerle dünyanın arasına deneyim katmanları koymanın nasıl ahlâki fakirleşme ve dünyaya yabancılaşma riskine kapı araladığını gösteriyor.

Bir yanda 12 Eylül faşizmine karşı alınan ağır yenilginin getirdiği zorluklar, diğer yanda dünya sosyalist sisteminde yaşanan çözülmenin yarattığı boşluk, siyasal mücadelede yaşanan ideolojik kriz ve yol ayrılıkları, el yordamıyla oluşturulan siyasal girişimlerin başarıları ve zaafları... Naci Sönmez, inatla sürdürülen sosyalizm mücadelesi içinde kendi yaşadıklarını, gördüklerini ve duyduklarını da aktarıyor. Bu kitap, Fatsa’nın sol geçmişini anlatan gerçek bir fikri takip öyküsüdür.

Mimarlık Yazıları’nın ilk makalesi olan “Mimarlığı Okumak”ta Ali Artun mimarlık ve dil ilişkilerinin tarihini ele alıyor. İlk mimarlık anıtı olduğu kabul edilen Göbeklitepe’yle ilgili sonraki yazı, mimarlığın kozmik kökeni, cevheri üzerine.

Karadeniz’in doğu ucunda, yüzölçümü ve nüfusu küçük fakat memleketteki etkisi büyük bir diyar: Rize. Bizum Rize’de, Rizeliler, Rize’nin değişik yüzlerini anlatıyor. Rize ve Rizeliler hakkındaki klişelerin de ötesine geçerek...

Notre-Dame’ın Kamburu aşkı, tutkuyu ve toplumsal adaletsizliği 15. yüzyıl Parisi’nin görkemli ve karanlık atmosferi içinde anlatan bir Victor Hugo klasiği. Güzelliğiyle kalabalıkları büyüleyen Esmeralda, toplumun dışına itilmiş kambur zangoç Quasimodo, arzularıyla inançları arasında sıkışan Claude Frollo ve bütün bu hayatları kuşatan Notre-Dame Katedrali ile Victor Hugo, 15. yüzyıl Parisi’ni insan ruhunun karanlık ve kırılgan yanlarının sahnesi olarak kullanır. Romanın merkezinde neredeyse yaşayan bir varlığa dönüşen Notre- Dame Katedrali, Paris’in hafızasına, korkuları ve arzularına sessizce eşlik eden büyük bir tanık haline gelir. Güzellik-çirkinlik, merhamet-zulüm, aşk-saplantı arasındaki sınırları yoklayan Notre-Dame’ın Kamburu, bugün de insanın insana bakışını sorgulatan bir şaheser.

Belgrad Günlüğü’nde İvo Andriç’in insanların kaderlerine, aile düzenlerine ve tarihin görünmez basıncına benzersiz bir dikkatle eğilen hikâyeleri yer alıyor.

Semih Öztürk, 2018 Yaşar Nabi Nayır Öykü Ödülü’ne değer görülen kitabı Önce Dağlar Kar Tutacak’ta hastane odalarında son günlerini doldurmaya çalışanların, gecenin kör karanlığında geçmişiyle hesaplaşma derdine düşenlerin, karın ve çamurun altında ezilen isimsiz kahramanların, gürültü patırtı kopartmadan hayattan sessizce vazgeçenlerin hikâyelerini anlatıyor. Geçip giden günlerin kıyısında köşesinde kalmış insanların iç dünyalarını tüm çıplaklığıyla görebileceğimiz gerçekçi pencereler açan öyküler, geçmek bilmeyen zamanın etrafında süzülerek gözden kayboluyor.

“Cumhuriyet kendini nasıl görünür kıldı?” sorusunun peşine düşen İsmet Meltem Çetinkök Afşar, Cumhuriyet’i Fotoğraflamak’ta yeni bir devletin kuruluş sürecinde, Cumhuriyet ideallerinin ve anlatısının oluşturulmasında fotoğrafın üstlendiği rolü ele alıyor. Bunu yaparken fotoğrafın nasıl araçsallaştırıldığı konusuna geniş bir perspektiften bakarak bellek ve ideoloji kavramlarını kültür, sanat ve kitle iletişimiyle ilişkileri çerçevesinde değerlendiriyor.

Ali Fuat Bilkan, Osmanlı Düzeninin Dönüşümü: 17. Yüzyılda Buhran ve Değişim kitabında bunalım dönemi “literatürüne” odaklanıyor ve sarayın nimetlerinden kovulmuş, merkeze hem fiziken hem de zihnen uzak kalmış sanatçıların eleştirilerini düzenden duyulan rahatsızlığın ve toplum kanaatinin ipuçları olarak ele alıyor.

Arda Ekşigil, Mehmet Mithat Bey’in Münasebetsiz Tarihi’nde, sıradan, ama o kadar da sıradan olmayan bir hayatı, şahsiyetin her katmanını soyarak anlatıyor. Bu hayatın fonunda, Milli Mücadele’nin belirsizlikleri ve kararsız dengeleri var, erken Cumhuriyet’in serencamı var; kurucu elitin iç âlemi ve dönemin ekonomi politik manzarası var. Roman lezzeti veren bir mikro-tarih çalışması...

Çocuk Neden Mısır Unu Lapasında Pişer, alışılmadık, zımba gibi, yumruk gibi bir anlatı... Paramparça bir göçmen hayatı ve bir aile karambolü...

Ayşe Burçak, yıllara yayılan yarım kalmış bir aşkın izini sürerken, 1990’larda doğmuş bir kadın ve bir erkeğin büyüme hikâyesini anlatıyor. Seni Görmem İmkânsız, modern zamanın ruhunu yakalayan bir roman... Gençlik aptallıkları,kalp kırıklıkları, özgüvensizlikler yüzünden örülen duvarlar ve kaçırılan fırsatlar...

Devlet, iktidar, egemenlik, cumhuriyet, demokrasi, laiklik, devlet aklı, yurttaşlık - ve devrim... Tarihin Hayaletleri Devrimin Vaadi, bu temel kavramların zihin açıcı bir tartışmasına yelken açan bir kitap. Antik Yunan düşüncesinden, “bir burjuva devriminden fazlası” olan Fransız Devrimi’ne ve onun vaatlerine uzanarak... Zengin bir tarihsel düşünce birikiminden, çapraz okumalarla, taze sonuçlar çıkartarak...

Kürtler, Demokrasi, Sol, Tarık Ziya Ekinci’nin fikir ve yazı macerasından yapılmış bir derleme. Kürt meselesinin çözüm yolları üzerine ve bu bağlamda çokkültürlülük ve azınlık hakları/statüsü üzerine... Türkiye’nin demokrasi sorunu üzerine... Kürtler ve sol üzerine... Anayasa, insan hakları ve kültürel haklar üzerine... Avrupa Birliği perspektifi üzerine... Göç üzerine makalelerden bir seçki.

Ömrünün son günlerini bir hastane odasında geçiren Zaza ile onun gizemli bir şekilde ortadan kaybolduktan yıllar sonra yanında beliren oğlu Seba’nın hikâyesini anlatıyor Burhan Sönmez. Klasik bir kavuşma hikâyesi değil bu. Bir yandan hafızanın, zamanın, ölümün ve insan ruhunun bilinmezlikleriyle dolu, diğer yandan memleketin bir türlü dağılmayan, Dersim’den Galatasaray Meydanı’na uzanan o karanlık sisiyle...

Öldü bilinen komiser Gereon Rath, gizlice Almanya’ya döner. Hem ölüm döşeğindeki babasını görmek için, hem büyük aşkı, karısı Charly’yle yeniden buluşmak için, hem de intikam için. Üstelik, Rath’la Charly’nin eski evlatlıklarının da başı beladadır… Volker Kutscher’in tarihî siyasi polisiye dizisinin onuncu ve son romanı Rath, okura soluk kesici bir final sunuyor.

Haldun Taner Öykü Ödülü sahibi Nurhan Suerdem, Herkes Kendi Kendine’de toplumsal ve bireysel olarak insanların bir başına kalma halini işliyor… Kendi kendine olmalarına inat insanların hayata tutunma ve var olma çabalarının konu edildiği öykülerde umut, sevgi ve direnç karakterlerin içinde kor gibi yanan itici birer kuvvete dönüşüyor. Doğa ve hayvanlarla kurdukları derin bağlar onların zamana ve yalnızlığa direnme gücünü artırırken, bizlere de unuttuğumuz ve kaybettiğimiz değerleri hatırlatıyor.

Erdem Göktürk’ün titiz çalışması, ayrıntılı bir tarihsel döküm yaparken, hikâyesini kuru verilerle değil, bir macera tadında anlatıyor. Yükseliş ve düşüşleriyle; köklü kulüplerden, okullara, belediyelere, sosyal duyarlılık projelerine uzanan aktörleriyle; öncü kahramanlarıyla… Her şeyden önce, bir tutkunun ve iddianın hikâyesi…

Zor Zamanlar, fayda ve hesap üzerine kurulu bir dünyanın insan hayatını nasıl çoraklaştırdığını anlatan unutulmaz bir klasik.

Dimitris Mamaloukas, Özgür Ruh Fini’de, özgürlüğe açılan kapıdan geçmeye çalışan bir kadının çarpıcı hikâyesini anlatıyor. Bir toplama kampı atmosferini taşıyan fabrikaya küçük yaşta hapsedilen Fini, anne-babasının kaybına, ağır çalışma koşullarına ve sömürüye direnerek hayatta kalır. Birbirinden zorlu yılları geride bırakırken her geçen gün insanlığını da yitiren Fini, kulağına fısıldanan bir kaçış fikriyle özgürlüğe giden yoldaki koşusuna başlar. Bedenini yitiren, düşünceleriyle hayatta kalmaya çalışan insanların dramını anlatan distopik bir roman.

Pınar İlkiz, Ortadan Üçe’de, anneler ve kızları arasındaki tatlı didişmeleri, babalarının âşık olup da kavuşamadığı kadınların adlarını alan kız çocuklarını, hayallerinin çok uzağına düşen gençleri, acıyı ustura yapıp dünya ile bağını kesen delileri, evlilik hayatından bunalmış eşleri ve soğan kokan mutfaklarından dedikodular taşan haneleri anlatıyor.

Zalimin Zulmü Varsa taraf olmanın kurucu değer kazandığı antagonist siyasal ortamda, özellikle “adalet” talebine karşılık veren anti-kahramanlara, onların sembol ve ifadelerine odaklanıyor. Dizilere ve bilhassa Sedat Peker fenomenine bakarak, Türkiye’de adalet talebinin “intikam vaadiyle” işlediğini gösteriyor. “Ya onlar ya biz”in kahramanları kimlerdir?