Türkiye’de devletin istediği vatandaş tipi nasıldı? Bunun için, okullarda nasıl bir “vatandaşlık terbiyesi” verildi? Füsun Üstel, II. Meşrutiyet’ten günümüze uzanan süreçte bu soruların cevabını arıyor.

Türkiye’de devletin istediği vatandaş tipi nasıldı? Bunun için, okullarda nasıl bir “vatandaşlık terbiyesi” verildi? Füsun Üstel, II. Meşrutiyet’ten günümüze uzanan süreçte bu soruların cevabını arıyor. Vatandaşlığı tanımlamak ve vatandaşları ‘yaratmak’, ulus inşasının temel süreçlerinden biri. Vatandaş’ın tanımı da, doğrudan doğruya “Vatan”, “Millet”, “Devlet” tanımlarına göre belirleniyor. Kitap, Osmanlı vatanperverliğinden Cumhuriyet döneminin farklı evreleri boyunca bu tanımları inceliyor; “Makbul vatandaş” nasıl tarif edildi, bu tarifte dönemlere göre hangi değişiklikler oldu?

Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’in kuruluş aşamasına dek ‘reşit’ bir özne olarak tasarlanabilen vatandaşın; ulus-devletin ve Tek-Parti rejiminin konsolidasyonu sürecinde “milli yurttaş” olarak kısıtlanması, Türkiye’de yurttaşlık sürecinin temel vasfı olarak ortaya çıkıyor. Katı bir vazife-hak dengesinin denetiminde, bir “devlet eksenli militan yurttaşlık” tipi bu.

Etno-kültürel yönelimli bürokratik milliyetçilik ile sözleşmeci ulus söyleminin geçimsiz birlikteliğinin tayin ettiği bu yurttaş tipi, bugüne dek Türkiye’deki yurttaşlık eğitiminin karakterini belirledi, Üstel’e göre. 1960-80 döneminde yurttaşlık anlayışı “ılımlı” bir sivil-demokratik etki altına girdi. Ancak 1980’lerde, 1940’ların söylemine şiddetli bir geri dönüş yaşandı. Son on yılda vatandaşlık eğitimine sınırlı oranda ‘zerkedilen’ insan hakları duyarlılığı, hâkim “milli güvenlik yurttaşlığı” anlayışıyla başetmekte zorlanıyor!

FÜSUN ÜSTEL ortaöğrenimini Notre Dame de Sion Fransız Kız Lisesi’nde, yüksek öğrenimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde tamamladı. 1982’de İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde araştırma görevlisi oldu. 1987’de “Türk Ocakları (1912-1931)” başlıklı teziyle Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden doktor unvanını aldı. 1993’te doçent, 2000’de profesör oldu. Marmara Üniversitesi Fransızca Kamu Yönetimi Bölümü’nde öğretim üyeliği, Galatasaray Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nde bölüm başkanlığı yaptı. İmparatorluktan Ulus-Devlete Türk Milliyetçiliği: Türk Ocakları (1912-1931) (İletişim Yayınları, 1997), Yurttaşlık ve Demokrasi (Dost Yayınları, 1999) ve “Makbul Vatandaş”ın Peşinde – II. Meşrutiyet’ten Bugüne Vatandaşlık Eğitimi (İletişim Yayınları, 2004) başlıklı kitaplarının yanı sıra yerli ve yabancı sosyal bilim dergilerinde Türkiye tarihi, milliyetçilik ve kimlik sorunuyla ilgili makaleleri yayımlanmıştır.

Kitabın Adı "Makbul Vatandaş"ın Peşinde
Alt Başlık II. Meşrutiyet'ten Bugüne Vatandaşlık Eğitimi
ISBN 9789750502811
Kapak Ahmet Cevat’ın Mektepte Malumat-ı Ahlâkiye ve Medeniye Dersleri 1328 (1912) adlı kitabının kapağı
Yayın No İletişim - 1040
Dizi Araştırma-İnceleme - 172
Alan Tarih, Politika/Siyaset
Sayfa 373 sayfa
En 130 mm
Boy 195 mm
Ağırlık 277 gr
Baskı 8. baskı - Mayıs 2019 (1. baskı - Kasım 2004)
Yazar Füsun Üstel
Dizi Kapak Tasarımı Ümit Kıvanç
Editör Tanıl Bora
Kapak Suat Aysu
Uygulama Hüsnü Abbas
Düzelti Serap Yeğen
Baskı Sena Ofset
Cilt Sena Ofset