Liberal Faşizmler

Slavoj Žižek Liberal Faşizmler’de Trump’ın ikinci başkanlık dönemini yalnızca otoriterliğin ya da bildiğimiz anlamda faşizmin geri dönüşü olarak görmenin yetersiz olduğunu savunuyor. Ona göre karşımızda daha tuhaf bir bileşim var: Devletin denetim ve baskı araçlarını genişletirken piyasayı, şirketleri ve yeni dijital oligarkları her türlü sınırlamadan kurtarmayı vaat eden bir “liberal faşizm”. Bu çelişkinin izini Trump’ın ABD’sinden Putin’in Rusyası’na, Modi’nin Hindistanı’ndan Avrupa’ya, Çin’e ve Ortadoğu’ya kadar süren Žižek, Gazze’deki yıkımdan yapay zekâya, “de-kolonizasyon” tartışmalarından yeni sağ popülizme, Peter Thiel ve Palantir’in temsil ettiği tekno-feodal dünyadan solun kendi açmazlarına uzanan geniş bir siyasi manzara sunuyor.

Eski liberal-demokratik düzene geri dönüş mümkün mü? Özgürlük adına savunulan şey yeni efendilerin sınırsız tahakkümüne nasıl dönüşüyor? Sol yerel kökleri, toplulukları ve halkın müesses nizama duyduğu öfkeyi neden sağa teslim ediyor? Bu öfkeyi tekrar sahiplenecek bir radikal siyaset nasıl inşa edilebilir? Liberal Faşizmler, liberal özgürlük anlayışının çelişkilerini teşhir ederken, solu sıfır noktasından yeniden düşünmeye çağırıyor.

“Kırılmanın olumlu bir yanı da var: Bizi, liberal-demokratik, paternalist devletin eski evresine geri dönüş olmadığını nihayet kabul etmeye zorluyor. Böylece uzun süredir tutunduğumuz inkâr ve pazarlık stratejisinden uzaklaşıp, yenilgiyi bütün çıplaklığıyla kabul etmek zorunda kalıyoruz. Artık sıfır noktasından yeniden başlamak gerekiyor.”